|
Thang máy lên trời
Bắc thang lên gặp ông trời, đó là một ý tưởng nghiêm túc mà hàng trăm nhà khoa học ở Mỹ, châu Âu, và Nhật Bản đang tập trung nghiên cứu
|
|
|
Mô hình thang máy vũ trụ do các nhà khoa học Mỹ thiết kế. Ảnh: TL
|
Trong khi Trung Quốc đang hể hả với những thành công mới trong việc chế tạo tàu vũ trụ, công cuộc chinh phục không gian của thế giới đang bước vào một thời kỳ mới khi các nhà khoa học Nhật Bản hợp tác với các nhà khoa học ở Mỹ và châu Âu để chế tạo thang máy vũ trụ.
Cuộc chơi của các đại gia
Theo thiết kế cơ bản của các nhà khoa học Mỹ, thang máy vũ trụ là một hệ thống với khoang chở vận hành lên xuống trên một hệ thống cáp nối giữa trạm mặt đất với một trạm vệ tinh địa tĩnh. Chiều cao của thang máy khổng lồ này là khoảng 35.000km.
Tháng 11 tới, Nhật Bản sẽ tổ chức một hội nghị bàn về việc triển khai ý tưởng thang máy vũ trụ với sự tham gia của các kỹ sư và các nhà khoa học của châu Á, châu Âu và châu Mỹ. Vừa được thành lập vào đầu tháng 10 vừa qua, hội Thang máy vũ trụ Nhật Bản (JSEA) cho biết đã lên kế hoạch chi 9 tỉ USD cho các hoạt động nghiên cứu chế tạo thang máy vũ trụ. 100 nhà khoa học của JSEA đang phối hợp với tổ chức Spaceward của Mỹ và một tổ chức khoa học không gian châu Âu đóng tại Luxembourg để hoàn tất thiết kế cơ bản cho thang máy vũ trụ.
Tuyên bố của JSEA gây chú ý cho giới nghiên cứu không gian toàn thế giới, bởi ngay tại Mỹ, quốc gia hàng đầu về các công nghệ không gian, quốc hội cũng mới chỉ dám thông qua khoản chi 2,5 triệu USD cho các nghiên cứu chế tạo thang máy vũ trụ. Ngay đến NASA, mặc dù rất quan tâm đến việc xây dựng hệ thống thang máy này, nhưng đến năm 2007 cũng chỉ mới bắt đầu “treo giải” 4 triệu USD cho nhóm nghiên cứu nào đưa ra được các giải pháp tiền đề có tính khả thi cao giúp chế tạo thang máy vũ trụ. Đến nay, chưa nhóm nghiên cứu nào giành được gói tài trợ này.
Từ một ý tưởng của… thế kỷ 19
Nhà khoa học Nga Konstantin Tsiolkovsky đưa ra khái niệm đầu tiên về thang máy vũ trụ vào năm 1895. Đó là một toà tháp cao 35.000km dùng để “thả” các vật thể vào không gian mà không cần tên lửa. Năm 1959, nhà khoa học Nga Yuri N. Artsutanov đề xuất một hệ thống cáp nối mặt đất với vệ tinh địa tĩnh. Để có độ căng cần thiết, theo Artsutanov, dây cáp có thiết diện càng lên cao càng tăng.
Công nghệ ống nano carbon được phát triển vào những năm 1990 đã thúc đẩy các nhà khoa học nghiên cứu xây dựng thang máy vũ trụ. Theo đề xuất của nhà khoa học Mỹ Bradley C. Edwards, cáp cho thang máy vũ trụ sẽ được chế tạo từ sợi nano carbon siêu mỏng có khả năng chịu lực cao hơn thép hàng trăm lần. Việc xây dựng thang máy được bắt đầu từ không gian chứ không phải từ mặt đất. Vật liệu cáp được đưa vào vũ trụ bằng tên lửa. Từ vệ tinh địa tĩnh cáp được thả xuống dần cho đến khi chạm mặt đất và được gắn vào bệ đỡ đặt ngoài khơi Thái Bình Dương, trong khu vực thuộc Nam Mỹ, nơi có thời tiết tốt, lặng gió, và ít có các đường bay thương mại. Bệ đỡ này không cố định mà di động để đôi lúc có thể điều chỉnh nhằm tránh va chạm với các vệ tinh. Thiết bị đối trọng sẽ giúp ổn định vị trí của hệ thống cáp và năng lượng cung cấp cho toàn bộ hệ thống thang máy được lấy từ các tấm pin mặt trời gắn ngay trên thân thang máy.
Yếu tố quyết định
Một loại cáp vừa cứng, vừa nhẹ lại có khả năng chịu lực cao và phải có độ đàn hồi tốt là thách thức lớn trong việc nghiên cứu xây dựng thang máy vũ trụ. Theo giáo sư Yoshio Aoki, kiêm giám đốc JSEA, loại ống nano carbon hiện nay đã có khả năng chịu lực cao hơn cáp thép 180 lần, nhưng hệ thống thang máy vũ trụ cần một loại thép có khả năng chịu lực cao hơn gấp bốn lần khả năng chịu lực hiện tại của ống nano carbon. Theo giáo sư Jeff Hoffman của viện Công nghệ Massachusetts, chế tạo được những sợi nano carbon dài đến 30.000km cũng là một thách thức. “Chúng tôi hy vọng rằng sẽ tạo được loại cáp thích hợp vào năm 2020 hay 2030”, giáo sư Tsuchida cho biết. Năm năm qua, độ bền của cáp nano carbon đã được nâng cao hơn 100 lần.
Việc xây dựng thang máy vũ trụ sẽ giúp thúc đẩy các dự án nghiên cứu không gian do việc vận chuyển bằng thang máy sẽ rẻ hơn vận chuyển bằng tên lửa đẩy. Hệ thống này cũng sẽ giúp hiện thực hoá ý tưởng sản xuất hàng hoá trên quỹ đạo trái đất nhằm tận dụng nguồn năng lượng mặt trời
|
|
|
-600 TCN
Người Ai Cập phát minh ra cống (écluse)
Ðưa épistyls lên với những bao cát bằng mặt phẳng nghiêng
-400 TCN
Biết dùng ròng rọc và treuil để đưa vật nặng lên cao
-100 TCN
Treuil có đòn tay
+ 50
máy trục đưa các đấu sĩ (gladiateurs) lên (cabestan, treuil đứng)
Máy trục đưa súc vật lên (dùng contrepoids, đối trọng.
1203
Tu viện Bénédictine tại đồi Mont-St-Michel
Máy trục hàng bằng dây
1515
Rome, Lâu đài St-Ange
Ghế "bay" của giáo hoàng Léon X và hệ thống tỷ lệ giảm tốc (système de démultiplication) để giảm nhẹ lực tác dụng
(1743)
Thang "máy" đầu tiên được chế tạo dưới triều vua LOUIS XV, ở VERSAILLES năm 1743 và để cho chính vua. Thang này được xây ở ngoài, trong sân nhỏ để cho vị quốc vương này có thể từ phòng ông ở tầng lầu 1 lên lầu 2 để gặp người yêu là bà DE CHÄTEAUROUX.
Kỹ thuật này dựa trên sự đối trọng (contre-poids) nên việc sử dụng ít tốn sức lực.
1829
THANG MÁY CƠ HỌC (Ascenseur mécanique)
Loại này lần đầu tiên được làm ra tại Luân Ðôn (Coliseum của Regent's Park) năm 1829. Nó có thể chứa hàng chục hành khách.
1845
Máy nâng (élevateur) thủy lực đầu tiên (Sir William Thomson)
1849
Lần thả dù đầu tiên từ mỏ Marchecourt tới mỏ Decize
1857
THANG MÁY OTIS (Ascenseur OTIS)
Thang máy đầu tiên dùng cho công chúng được khánh thành năm 1857 tại Nữu Ước (New York). Do Elisha Graves OTIS, người Mỹ, chế tạo cho E.V. HAUGHTWOUT & Co., một cửa hàng cao 5 tầng ở Broadway. Ông OTIS đã giới thiệu thang máy có thắng đầu tiên tại Nữu Ước năm 1852.
1864
Thang máy thủy lực đầu tiên bằng piston ở London, tại Ðại khách sạn Grosvenor
1867
Léon ÉDOUX (1827 - 1910) thiết bị 2 máy nâng bằng pít-tông thủy lực (appareil élévateur à pistons hydrauliques) chiều cao 21m nhân lúc triển lãm tại PARIS năm 1867. Ông đã đặt tên nó là ASCENSEUR.
Sự xuất hiện thang máy thủy lực được phổ biến ở Hoa Kỳ từ năm 1889, nhanh hơn 20 lần so với máy OTIS năm 1857. Sự phát triển bị giảm bớt lại vì phải đào những khối hình trụ (cylindre) rất sâu nên rất khó khăn .
1880-1882
Thang máy điện lần đầu tiên được phát minh bởi công ty SIEMENS&HALSKE cho cuộc triển lãm kỹ nghệ tại Mannheim năm 1880. Nó lên 22m trong 11 phút. Nó đã chuyên chở 8.000 hành khách trong 1 tháng lên đỉnh của lầu quan sát cho khu triển lãm.
1900-1903
Sáng chế máy chạy điện không bộ giảm tốc do hãng Otis & Brothers
Schindler (RCS) lắp thang máy thẳng đứng cho Tháp Eiffel, tòa chọc trời đầu tiên 310m
1908.
Thang máy điện đầu tiên lên cao trên 200m được xây dựng tại Nữu Ước.
Sau đó thang máy điện chạy nhanh nhất được thiết bị cho Sunshine Building ở Nhật bổn với vận tốc 36km/h.
Hart (Anh) sáng chế và xây dựng thang máy liên tục (pater-noster)
Paris - Triển lãm Hoàn vũ: Seeberger và Otis giới thiệu thang máy cuộn (escalator) đầu tiên.
1931
Empire State Building New 381m
1950
Thang máy có cửa tự động đầu tiên
1972
LOS 609m
1965
THANG MÁY BẰNG VIS
Thang máy này được phát minh do Émile LETZ người Bỉ (Belgique) và hãng EBEL (huy chương vàng ở Batima năm 1983), là một sự đổi mới trong cách thức giản dị của nó. Chỉ cần 1 bức tường mang nó, 1 đinh vis gắn vô bức tường , buồng thang máy được gắn vô một đai ốc (écrou) quay chung quanh vít . Một mô tơ lên và xuống cùng với buồng thang máy. Không cần phòng cho máy móc nên cũng không có ròng rọc, không có trọng , cũng không có đối trọng, nhất là có lối đi cấp kỳ khi bị pan (hư). Loại này duy nhất. Ta thấy ở bênh viện Rothschild.
1993
Hãng MISUBITSHI đã chế ra cho một cao tầng ở Yokohama (Nhật) một thang máy có vận tốc 45km/h (nhanh nhất thế giới).
|
|
|
|
|
Dạng tài liệu
|
:
|
Bài trích bản tin
|
|
Ngôn ngữ tài liệu
|
:
|
vie
|
|
Tên nguồn trích
|
:
|
Khoa học Công nghệ Môi trường
|
|
Dữ liệu nguồn trích
|
:
|
2006/Số 2/Thành tựu mới-công nghệ mới-sản phẩm mới
|
|
Đề mục
|
:
|
81.13 Công nghệ sản xuất
81.14 Thiết kế. Thiết kế chế tạo. Hệ thống sản xuất linh hoạt
|
|
Từ khoá
|
:
|
Cáp ; Vật liệu ; Chế tạo ; Độ bền
|
|
Nội dung:
|
|
Một sợi cáp mỏng dành cho thang máy không gian đã được chế tạo, giúp các robot di chuyển lên, xuống. Trong các cuộc thử nghiệm hồi tháng 1/2006, sợi cáp dài 1,6km này đã được nâng lên không trung từ sa mạc Arizona (Mỹ).
Đây là thành quả nghiên cứu bước đầu của LiffPort, một công ty tư nhân Mỹ đang nỗ lực chế tạo thành công thang máy không gian từ nay cho tới tháng 4/2018.
Cụ thể là họ đặt mục tiêu chế tạo một sợi cáp dài gần 100.000km để các robot có thể di chuyển trên đó, mang hàng hoá, vệ tinh và cuối cùng là con người vào không gian. Cả hệ thống này được gọi là thang máy không gian.
Hiện các nhà nghiên cứu đã tạo ra sợi cáp bằng cách kẹp 3 sợi composite cacbon vào giữa 4 băng sợi thuỷ tinh. Sợi cáp này chỉ mới dài 1,6km, rộng 5cm và dày không quá 6 tờ giấy. Một đầu cáp được cột vào một khối nặng trên mặt đất trong khi đầu còn lại được kéo lên không trung bằng khí cầu.
Michael Laine, Chủ tịch LiftPort, cho biết sợi cáp cứng như đá và vươn tới độ cao 1,6km trong 6 giờ. Tuy nhiên, các robot chạy bằng ắc quy của công ty này chỉ leo lên độ cao 460m bên trên mặt đất, và không thể leo hết toàn bộ chiều dài của cáp. Công ty đang phân tích vấn đề.
Trong tương lai, với sợi cáp dài 100.000km làm bằng các ống nano cabon siêu bền, các robot sử dụng năng lượng mặt trời có thể mang 100 tấn hàng vào không gian mỗi tuần một lần.
Được biết Chương trình thách thức Thiên niên kỷ của NASA cũng treo các giải thưởng trị giá 150.000 đôla/giải cho những cá nhân hoặc tập thể chế tạo được một sợi dây như thế và robot có khả năng leo lên dây trong khi mang vật nặng.
M.Q. (Theo NewScientist, 16/2/2006)
|
|
|
|
|
Trung tâm Thông tin Khoa học Công nghệ Quốc gia
|
|
|
|
|
| |
|
Mọi người sử dụng thang máy đều muốn mình di chuyển nhanh nhất không phải dừng lại các tầng trung gian trong khi các toà nhà cao tầng không có nhiều không gian để lắp đặt số lượng lớn thang máy.
Một giải pháp mới vừa được đưa ra bởi công ty thang máy Hitachi: thang máy cho phép từ 6 đến 8 cabin luân chuyển tuần hoàn trong một không gian bằng hai lần không gian thang máy thông thường.
Mỗi cabin khi đi lên hoặc xuống sẽ lệch sang một bên trước khi di chuyển. Nhóm nghiên cứu ở công ty Hitachi cho biết công nghệ mới có thể tiết kiệm không gian và giảm thời gian chờ đợi cho hành khách.
Ý tưởng này của Hitachi xuất phát từ loại thang máy paternoster phổ biến ở châu Âu đầu những năm 1900. Thang máy paternoster di chuyển với các cánh cửa mở, hành khách có thể bước ra hoặc vào mà không đợi cabin dừng lại. Thiết bị nâng này hiện nay không được sử dụng do độ an toàn quá thấp và không thể bảo trì. Nhưng thang máy Hitachi đã giải quyết được vấn đề này.
Các cabin (có cửa) chạy từng đôi một với một hệ thống điều khiển độc lập cho phép một cabin dừng lại trong khi trong khi cabin kia vẫn di chuyển. Với các hệ thống truyền động độc lập và các cabin đều có cửa nên quy phạm an toàn về thiết bị nâng chuyển vẫn được đảm bảo. Mỗi cặp di chuyển trên một vòng do dó nó chuyển động hay dừng lại không làm ảnh hưởng chuyển động của cabin khác.
Nếu thang máy có 8 cabin thì sẽ có 4 hệ thống truyền động, mỗi hệ thống truyền động sẽ di chuyển một cặp cabin chạy theo hướng ngược nhau trên một vòng. Điều này cho phép các cabin có thể dừng hoặc bắt đầu mà không phải ngừng ngắt các chuyển động cabin khác. Máy tính sẽ điều khiển vị trí và tốc độ mỗi cabin nhằm đảm bảo cho các cabin không húc vào nhau. Công ty Hitachi cũng tính toán mức độ an toàn và ổn định nhằm cho các hành khách cả quá trình lên và xuống.
"Thang máy có thể dừng lại hoàn toàn, có thể đóng và mở cửa, hành khách sẽ lên xuống an toàn và sẽ cảm thấy như di chuyển trên thang máy bình thường”, nhóm trưởng của nhóm nghiên cứu của phòng thí nghiệm nghiên cứu Cơ khí của Hitachi nói. Hitachi sẽ tham dự triển lãm về điện tử Quốc tế ở Trung Quốc vào tháng 8 này với một mô hình thang máy dạng mới tỷ lệ 1/10 và có 9 tầng.
(Theo Tuổi Trẻ, fastcompany)
|
|
|
|
Cấm kỵ Phong Thuỷ và cách hoá giải
|
|
- Hai căn nhà có cửa chính xung đối nhau.
- Nhà ở có đường đâm thẳng vào nhà.
- Nhà ở có dốc cao chạy thẳng vào nhà.
- Nhà có cửa chính thông với cửa hậu.
|
|
- Hai căn nhà có cửa chính xung đối nhau :
Theo Phong Thuỷ, nếu hai nhà có cửa chính xung đối sẽ làm cho khí nhà này xung thẳng vào cửa nhà kia nên chắc chắn sẽ có một
nhà bị xấu. Để khắc phục có thể dùng gương Bát Quái hoặc chuông gió treo ở cửa. Gương trong Phong Thuỷ có tác dụng phản xạ lại luồng khí bay tới, nhưng việc sử dụng gương phải hết sức cẩn thận, không được sử dụng bừa bãi vì gương có thể phạn xạ cả cát khí..
Ngoài ra để hoá giải hung khí có thể dùng đôi con nghê, tượng Quan Công, tượng Phật Bà để trấn ở cửa hoặc dùng các loại cầu thuỷ tinh treo để hoá giải.
- Nhà ở có đường đâm thẳng vào nhà :
Nếu có con đường đâm thẳng vào nhà thì hung khí sẽ dội thẳng vào nhà. Ở nhà này không yên ổn dễ sinh thị phi bệnh tật, hao tổn
tài lộc. Để khắc phục có thể dùng gương Bát Quái hoặc xây tường cao để chắn. Ngoài ra để hoá giải hung khí có thể dùng đôi con nghê, tượng Quan Công, tượng Phật Bà để trấn ở cửa.
- Nhà ở có dốc cao chạy thẳng vào nhà :
Nếu có dốc cao chạy thẳng vào nhà thì khí sẽ xung thẳng vào nhà hoặc khí đổ thẳng ra đường. Khí vận chuyển trong ngôi nhà cũng
như mạch máu trong cơ thể, phải thu nạp sinh khí và xuất đi uế khí. Khí vận chuyển phải quanh co uốn lượn không được xộc thẳng
vào hoặc xộc thẳng ra ngoài. Trường hợp này cần xây nhiều bậc lên xuống để giảm xung khí và treo rèm ở cửa ra vào. Dùng thêm chó đá, đôi con nghê, hoặc tượng Quan Công, tượng Phật Bà chế ở vị trí dốc cao đâm vào nhà.
- Nhà có cửa chính thông với cửa hậu :
Nếu cửa chính thông với cửa hậu và cửa giữa (nếu có) thì tạp thành thế ba cửa thông nhau. Khí vào sẽ bị thất tán hết, chủ tiền tài không vượng, hao tổn tiền tài, khng cầm giữ được tài lộc. Trường hợp này cần sửa lại cửa hoặc đặt bình phong chắn ở giữa để cửa chính và cửa phụ không nhìn thấy nhau nữa. Dùng cầu thuỷ tinh treo ở vị trí thông giữa hai cửa, dùng tượng rùa đầu rồng hoặc tượng Tam Đa che chắn ở phía cửa phụ.
|
|
(Theo Tin tức nhà đất)
Phòng Tư vấn thiết kế Kiến trúc & Xây dựng Wedo
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Chiếc thang máy thế hệ mới
|
Công ty Vacuum Elevators (Mỹ) vừa tung ra thị trường loại thang máy hoạt động dựa trên nguyên lý chân không có giá từ 38.000 - 41.600 USD. Thang có hình ống, với tải trọng 240 kg và có thể vận hành với tốc độ ổn định 15 cm/giây mà không tạo ra tiếng ồn, thích hợp với nhà 2 - 3 tầng.
Sắp tới Vacuum Elevators sẽ sản xuất loại thang máy tương tự dùng cho nhà 4 tầng và có thể nâng xe lăn. Không dùng đến ròng rọc và bất cứ sợi dây kéo nào, chiếc thang được làm từ nhôm siêu nhẹ và polycarbonate này giúp nhà sản xuất rút ngắn thời gian cho ra sản phẩm. Thang chiếm diện tích nhỏ vì nó có đường kính chỉ 1m và có tính thẩm mỹ cao với lớp vỏ trong suốt. Khi áp suất không khí đột ngột giảm, thang sẽ không "rơi tự do" nhờ vào hệ thống hãm.
|
|
|
|
.jpg)
